Het is een héél klein berichtje in de krant waar mijn oog op valt. De kop luidt: “Frankrijk dwingt lagere prijzen van voedsel af.” Het bestaat uit maar drie zinnen maar de strekking is dat de Franse minister van Financiën met financiële sancties dreigt als de grote concerns, waaronder Unilever, hun prijzen niet verlagen. De prijzen voor de grondstoffen dalen maar en wordt nog steeds ongelooflijk gegraaid.
Hier in Nederland is dat niet anders. Sinds meer als een jaar zijn de prijzen in de super fors gestegen. In eerste instantie werd daar behoorlijk over gemekkerd maar inmiddels lijkt iedereen zich daar bij te hebben neergelegd. De actualiteiten programma’s praten over een graaiflatie. Een leuke en treffende term voor iedereen die meelift op de stijgende prijzen. Het lijkt wel alsof ik de enige ben die zich hier mateloos aan ergert.
Na begin van de oorlog in de Oekraïne was er maandenlang geen zonnebloemolie verkrijgbaar. Ik heb nog steeds niet begrepen waarom. Het zal wel een gevolg zijn geweest van hamsteren. Er wordt blijkbaar veel zonnebloemolie geteeld in Oekraïne maar aangezien het nu wel verkrijgbaar is wordt mijn verwarring alleen maar groter. Ik kon nog begrijpen dat de gasprijzen een jaar geleden de hoogte in schoten. Goed de gaskraan met Rusland werd dichtgedraaid vanwege sancties. Er moesten op stel en sprong contracten met andere leveranciers worden gesloten en inmiddels is de paniek wel enigszins gekalmeerd.
Ik kan ook begrijpen dat door de verhoogde energiekosten bepaalde producten duurder zijn geworden. Maar als een voor litertje strijkwater ineens een Euro moet betalen dat voorheen 50 cent was dan houdt mijn begrip op. Ik noem maar een willekeurig artikel wat in mijn beleving exorbitant in prijs is gestegen en waar ik de link met de oorlog. Iedereen kan zulke voorbeelden noemen en het is in mijn beleving schandalig te noemen. Natuurlijk wil elk bedrijf een graantje meepikken en meeliften op de inflatie die nooit zo hoog is geweest sinds de tweede wereldoorlog. De Nederlander is 18% duurder uit als een jaar geleden. Mensen met een hoog of midden inkomen voelen de pijn veel minder als de mensen met een kleine portemonnee.
Ja, de paniek begon afgelopen najaar toch wel toe te slaan en de regering besloot tot een prijsplafond voor energie. Prima ingreep maar het is enkel voor een jaartje. Je hebt dus een jaar de tijd om slimme ingrepen toe te passen zodat je energieverbruik structureel lager wordt. Omdat we toch met een energietransitie zitten is het prima dat we quasi gedwongen worden sneller als gepland afscheid te nemen van fossiele brandstoffen. Maar het zijn altijd de lage inkomens die het kind van de rekening zijn. Vaak huren zij een woning die slecht geïsoleerd is en waar weinig eer in besparing te behalen is.
Daarom juich ik het initiatief van de Franse regering zo toe. Er worden met sancties gedreigd als het grote graaien niet ophoudt. Je kunt als welvaartstaat wel allerlei regeltjes en subsidies bedenken maar onze ambtenarij is al groot genoeg. De meest banale zaken kunnen in Nederland amper worden bijgehouden, laat staan een toeslagenkwestie. Zorg er gewoon voor dat de burger een normale prijs voor zijn voedsel betaalt. Dan kunnen ook de zwakkeren in de maatschappij rondkomen. Deze oplossing is een verademing in de oneindigheid van toeslagen en subsidies. Je hoeft er geen extra ambtenaren voor aan te nemen je moet alleen de grote voedingsconcerns dwingen van hun graaicultuur af te stappen. Er blijft dan nog genoeg over om de aandeelhouders tevreden te houden. Misschien dat deze of gene CEO een iets lagere bonus moet accepteren. Dikke pech, dan moet je maar voor zo’n energieconcern of bank gaan werken. Daar zijn de bonussen nog als vanouds.
Waarom kan dit niet ook hier in Nederland? Waarom wordt zo’n bericht zo klein gehouden? Het roept bij mij meer vragen op als dat ik kan bedenken. Bovenal lijkt het een heel simpele oplossing. Met zo’n ingreep zijn we nog lang geen staat die de economie in haar greep heeft. Door de voedselprijzen te reguleren bieden we een oplossing voor alle burgers en dichten we hopelijk een beetje de steeds groter wordende kloof tussen rijk en arm. Ook zo’n alarmerend bericht is dat de rijken steeds rijker worden en de armen steeds armer. Het komt met vaste regelmaat voorbij maar niemand die er iets mee doet. Ik zou het in ieder geval toejuichen als de supers eens worden aangepakt voor hun graaicultuur. Hun eigen personeel gunnen ze geen cent teveel als het aankomt op salarisonderhandelingen. Er is niets mis met winst maken, dat streeft iedere ondernemer na, maar je morele kompas moet wel duidelijk aangeven als het genoeg is.
